Rak skóry – rozpoznanie i profilaktyka. Dowiedz się, na co zwrócić uwagę

Rak skóry – rozpoznanie i profilaktyka. Dowiedz się, na co zwrócić uwagę

Skóra stanowi największy, a przy tym także jeden z najważniejszych narządów ludzkiego ciała. Chociaż na co dzień nie zdajemy sobie z tego sprawy, pełni ona szereg wielu istotnych funkcji, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Nie tylko stanowi ona swoistą barierę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi, lecz także pomaga w utrzymaniu stałej temperatury ciała, jest odpowiedzialna za syntezowanie witaminy D, odbieranie bodźców czy wydzielanie potu i łoju (pełniących funkcje ochronne i regulacyjne), a także absorpcję leków w formie kremów czy maści. Nowotwory skóry stanowią grupę najczęściej występujących chorób onkologicznych – zachorowalność na nie rośnie z roku na rok, zaś sam rak skóry stanowi nowotwór złośliwy, rozwijający się wieloetapowo i dający odległe przerzuty. Stąd tak ważna jest umiejętność jego wczesnego rozpoznania, a także świadomość dotycząca odpowiedniej profilaktyki.

Rodzaje złośliwych nowotworów skóry i ich charakterystyka

Wyróżnia się trzy typy raka skóry, które różnią się między sobą przede wszystkim charakterystycznymi cechami – jednocześnie wymagając różnych podejść terapeutycznych. Jedną z najczęstszych form nowotworów złośliwych skóry jest rak podstawnokomórkowy (BCC). Rozwija się on powoli, stosunkowo rzadko dając przerzuty, stąd rokowania dla tego rodzaju nowotworu są zazwyczaj bardzo dobre, zwłaszcza gdy zostanie on wykryty szybko i zacznie być wcześnie leczony. Większość przypadków tego typu nowotworu można wyleczyć za pomocą zabiegów chirurgicznych, w niektórych przypadkach stosując radioterapię bądź terapię fotodynamiczną.

Drugim rodzajem nowotworu skóry jest rak kolczystokomórkowy (SCC), który bardzo często występuje na skórze osób narażonych na wysoką ekspozycję na działanie promieni UV; zazwyczaj pojawia się on na wardze dolnej, nosie, a także okolicach szczególnie eksponowanych na słońcu. Nieleczony, jest w stanie rozprzestrzeniać się na inne części ciała, a jego rokowania zależą od wielu czynników: wielkości guza, głębokości nacieku, a także obecności przerzutów. Rak kolczystokomórkowy często rośnie wolniej niż inne typy nowotworów, przez co jego wczesne wykrycie i leczenie finalnie prowadzą do dobrych rokowań. W przypadku wczesnych oraz powierzchownych zmian skuteczne mogą okazać się zabiegi chirurgiczne, jednak w bardziej zaawansowanych przypadkach (w momencie gdy rak nacieka głębsze warstwy skóry czy rozprzestrzenia się na węzły chłonne) leczenie często obejmuje szersze chirurgiczne wycięcie, radioterapię, a czasem także chemioterapię.

Trzecim typem nowotworu skóry jest czerniak – uważany za najgroźniejszy, a jednocześnie najrzadziej występujący typ nowotworu. Może on rozwinąć się zarówno ze znamion, jak i powstać na zdrowej skórze. O tym, jak odróżnić pieprzyk od czerniaka wspominałam TUTAJ. Stanowi on efekt zmian w melanocytach, czyli komórkach barwnikowych skóry. Warto mieć świadomość, że wczesne wykrycie czerniaka jest w stanie znacząco poprawić rokowania; szacuje się, że w momencie gdy jest on ograniczony do naskórka (stadium I), daje naprawdę dobre rokowania, z pięcioletnim wskaźnikiem przeżycia około 99%. Jednak w miarę jak rośnie, przechodząc do stadium II (z naciekaniem głębszych warstw skóry) czy III (naciekanie węzłów chłonnych), wskaźniki przeżycia znacznie spadają. W sytuacji gdy mamy do czynienia z czerniakiem przerzutowym (stadium IV), kiedy to nowotwór rozprzestrzenia się na inne części ciała, pięcioletni wskaźnik przeżycia sięga zaledwie 15-20%.

Jakie czynniki determinują pojawienie się raka skóry?

Przyczyny zachorowalności na raka skóry są różne – wśród nich niebagatelną rolę odgrywają czynniki genetyczne. Na raka skóry narażone są osoby, które zaliczane są do I fenotypu skóry, zgodnie z klasyfikacją opracowaną przez Thomasa B. Fitzpatricka. Takie osoby nie opalają się na brązowo; po intensywnej ekspozycji na promienie słoneczne dochodzi u nich do poparzeń. Zwykle charakteryzują się one bladą skórą, piwnymi bądź niebieskimi oczami, a także włosami w kolorze blond lub rudym. Nierzadko mają też piegi. Oprócz tego, na raka skóry narażone są osoby ze skórą barwnikową oraz pergaminową, z albinizmem skórno-ocznym, a także nabłonkową dysplazją brodawkowatą czy pęcherzowym oddzielaniem się naskórka. Ponadto, czynnikiem genetycznym determinującym większe zagrożenie wystąpienia raka skóry jest Zespół:

• Fergusona-Smitha – schorzenie związane z występowaniem szybko rosnących guzów (wyglądem przypominających raka kolczystokomórkowego) na nosie, twarzy, uszach, ramionach, a także nogach;

• Muira-Torre’a – charakteryzujący się obecnością zmian skórnych (cyst i gruczolaków łojowych) najczęściej zlokalizowanych na twarzy czy owłosionej skórze głowy

• Bazexa – obejmujący łuszczące się wysypki zlokalizowane na zewnętrznych uszach, mogące rozprzestrzenić się na policzki oraz nos, a także rozlane pogrubienie oraz złuszczanie się dłoni oraz stóp (może rozprzestrzenić się na całe ciało);

• Rombo – dotyczący zaniku mieszków włosowych, brwi i rzęs, a także występowania sinicy palców rąk i stóp;

• Gorlina-Goltza – jednym z objawów jest występowanie mnogich raków podstawnokomórkowych skóry, a także występowanie rogowaciejących torbieli szczęki czy żuchwy.

Oprócz czynników genetycznych wyróżniamy także czynniki środowiskowe. Wśród nich przede wszystkim nadmierną ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe czy jonizujące. Także osoby z infekcją HPV czy uzależnione od nikotyny narażone są na większe ryzyko rozwoju raka skóry. Również ekspozycja na liczne substancje chemiczne, takie jak arsen, sadzę czy smołę węglową mogą stanowić czynniki wyzwalające powstawanie nowotworu skóry. Również niektóre przewlekłe choroby skóry zwiększają ryzyko raka (m.in. niegojące się owrzodzenia, liszaj nadżerkowy, znamiona łojowe).

Nowotwór skóry – objawy, które powinny zaniepokoić

Rak skóry może pojawić się w różnych miejscach na ciele, choć najczęściej występuje na głowie, twarzy, szyi, a także ramionach oraz nogach. Spowodowane jest to większym narażeniem tych partii ciała na działanie promieni słonecznych – tymczasem ekspozycja na promieniowanie UV jest jednym z najistotniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego. Do objawów mogących sugerować pojawienie się nowotworu skóry zaliczamy między innymi:

• niewielkie pogrubienia z poszerzeniem naczyń;

• zmiany w rozmiarach, kształtach czy kolorach istniejących znamion bądź plam na skórze;

• powstawanie na skórze małych guzków o gładkiej, bladej oraz świecącej powierzchni;

• twarde bądź chropowate plamki o czerwonej czy brązowej barwie.

Zauważasz u siebie któreś z tych zmian? Skonsultuj się z dermatologiem. Serdecznie zapraszam do mojego Gabinetu.

Profilaktyka raka skóry, czyli jak zminimalizować ryzyko zachorowania

Nie ma jednego programu profilaktycznego wczesnego wykrywania złośliwych nowotworów skóry. Istnieją jednak pewne działania, które warto wdrożyć do swojej rutyny – a które mogą pomóc uchronić się od pojawienia się raka skóry. W tym celu zaleca się unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne oraz stosowanie przez cały rok kremów z filtrem (szczególnie latem, gdy wszystkie odsłonięte części ciała powinny być pokryte emulsją z wysokim filtrem). Ponadto, nie zaleca się użytkowania solariów; poleca się natomiast stosowanie diety bogatej w warzywa, owoce oraz nabiał. Dobrze jest znać wcześniej przedstawione czynniki ryzyka mogące determinować powstanie nowotworu; osoby znajdujące się w grupie szczególnie narażonej na raka skóry powinny dokonywać regularnej samokontroli znamion oraz pieprzyków. W tym celu warto fotografować zmiany skórne, porównując ich stan po miesiącu, a nawet dwóch. W przypadku zauważenia jakichkolwiek nieprawidłowości, konieczna jest wizyta u dermatologa. Jako specjalistka, oferuję między innymi badanie znamion i pieprzyków, a także kompleksową diagnostykę czerniaka. Zajmuję się także dermatoskopią oraz wideodermatoskopią – metodami, dzięki którym możliwe jest wczesne wykrycie niepokojących nowotworów skóry.